GEMERT-BAKEL – Als er weer eens ergens in Gemert-Bakel archeologische opgravingen zijn geweest, krijgt gemeentelijk beleidsmedewerker archeologie Vanessa Jolink nogal eens de vraag wat er eigenlijk gevonden is. “Terecht”, vindt ze. In het kader van het project ‘Verleden verbeelden’ zette ze met tal van vrijwilligers een expositie op in Milheeze. Nog tot eind februari kan iedereen zich in basisschool De Kastanjelaar aan eeuwenoude vondsten vergapen. Van prehistorische vuistbijlen tot een Middeleeuwse kraal. Lees meer
Foto: Impressie van de bootvormige woning in Kapelakker, gemaakt door kunstenaar Paul Becx.
Door Wim Poels
Voor het project ‘verleden verbeelden’ heeft de gemeente subsidie gegeven om drie opgravingen zichtbaar te maken. Op die plekken komen informatieborden te staan. Kapelakker in Milheeze, waar in 2005 opgravingen zijn gedaan, is er een van. “Je kunt daar een impressie neerhangen en je verhaal doen”, vertelt Jolink. “Dit keer wilden we iets extra’s proberen.”
Prehistorische vuistbuil
Zo kwam het idee van de tentoonstelling. Al snel bleek dat veel vrijwilligers geïnteresseerd zijn in zo’n expositie en mee wilden doen. De adjunct-directeur van basisschool De Kastanjelaar vond het leuk, heel wat mensen kwamen met hun eigen vondsten aanzetten als aanvulling op de spullen van heemkundekringen en de provincie. Die laatste is eigenaar van de spullen die bij officiële opgravingen naar boven worden gehaald. De door Bernhard Ploegmakers uit De Rips gevonden prehistorische vuistbuil bijvoorbeeld, is in een van de vier ingerichte vitrines te zien. Opvallend is dat ook alle drie de heemkundekringen in Gemert-Bakel meewerken.
Zo groeide een kleine tentoonstelling. Die werd begin december geopend met een lezingenavond, verzorgd door de Helmondse stadsarcheoloog Theo de Jong en zijn Eindhovense collega Nico Arts. De belangstelling was groot. “Vooraf hielden we rekening met zo’n veertig belangstellenden. We hebben stoelen moeten bijzetten en zijn bij 90 bezoekers maar opgehouden met tellen”, aldus Jolink.
Historisch besef
Het historisch besef in Milheeze is kortom hoog. “Terecht”, vindt Jolink. “Niet iedereen weet dat een voor Noordwest Europa belangrijke opgraving tussen Milheeze en De Rips ligt”, vertelt ze. “Het is het enige archeologische monument van Gemert-Bakel. Hier is veel gevonden over het Tjong-volk. Dat leefde in de laatste warme periode in de laatste ijstijd. De mensen maakten al kampen, maar joegen nog wel achter het vee aan. Hier zijn de eerste aanwijzingen gevonden dat mensen bossen in brand staken om er gewassen te kunnen verbouwen.”
Sindsdien, al duizenden jaren lang, is de omgeving van Milheeze bewoond gebleven. Al in de achtste eeuw bestond er een dorp. “Het land lag hoger, er was water in de vorm van stroompjes en vennen in de buurt”, verklaart Jolink dat.
Plattegronden
Tijdens een in 2005 gehouden opgraving zijn er naast scherven en een kraal die aantoont dat de Milheezenaren destijds al spullen van elders haalden eveneens plattegronden van zo’n duizend jaar oude woningen gevonden. Een daarvan is een bootvormig huis, omgeven door palen. Ook zijn er resten van een eeuwenoud karrenspoor gevonden
Voor kinderen is er bij de tentoonstelling een soort speurboekje gemaakt. Na een introductieles kunnen kinderen bijvoorbeeld tekeningen afmaken. Het nut ervan is dat de jongsten goed leren kijken. De kinderen van de Kastanjelaar hebben er al gebruik van gemaakt, maar ook andere scholen zijn welkom.
Nuttig
Naast leuk vindt Jolink de tentoonstelling vooral nuttig. “Kinderen krijgen de geschiedenis nog maar beperkt mee. Ik heb zelf een jaar Pabo gedaan, daar merk je dat de jeugd het verleden ziet als een ver-van-mijn-bedshow. Maar als het gaat om hun eigen omgeving worden ze wel heel enthousiast. Dat geldt overigens ook voor andere vakgebieden als aardrijkskunde. Dit was een leuke manier om de nieuwsgierigheid naar de plaats waar ze wonen te prikkelen. En bovendien een bijzondere kans om dat in Milheeze te doen.”
De gratis toegankelijke expositie is nog tot eind februari te zien in De Kastanjelaar, tijdens de openingstijden van de school. De kerstvakantie wordt gebruikt om wat kleine veranderingen door te voeren. Er wordt gewerkt aan verbetering van het licht en Jolink heeft intussen begrepen dat niet alle teksten voor iedereen duidelijk zijn. “Kennelijk zijn we toch geneigd vaktermen te gebruiken”, bekent ze. Na die periode verhuist de tentoonstelling naar de Heemkamer in Gemert, waar ze enkele maanden blijft staan.
